Saame AI – Hállanáican sámegielaide
Prošeakta
Saame AI lea Aalto-universitehta ja Lappi universitehta oktasaš prošeakta, man ulbmil lea ráhkadit automáhtalaš hállanáicanprográmma (ASR) sámegielaide. Helssega universitehta lea prošeavttas mielde nákkosgirjedutkamuša bokte. Prošeakta lea ožžon ruđa Suoma kulturruhtarájus (SKR), ja bistá sullii golbma jagi. Prošeavtta deaddu lea davvisámegielas, muhto boahttevuođas okta ulbmil lea ráhkadit seammalágan reaidduid maiddái eará sámegielaide.
Hállanáican
Hállanáican (eŋg. speech recognition) mearkkaša dan, ahte mášenprográmma ohcá hállama jietnabáttis ja sirdá dan digitálalaččat teakstahápmái. Hállanáicanprográmma lea ávkkálaš máŋgga surggiin, ovdamearkka dihte dutkamušas (omd. jearahallamiid littereren) ja oahpahusas (omd. oahppoáppaid huksen). Hállama sirdin čállojuvvon hápmái (transkriberen) lea hiđis ja losses bargu, jus dan bargá manuálalaččat. Automáhtalaš reaidu jođálmahttá transkriberenbarggu, ja bargiide báhcá eanet áigi eará bargguide.
Hállanáicanprográmma huksen sámegielaide lea maiddái gielladásseárvvu gažaldat. Hállanáicanprográmmat ja eará giellateknologiijalaš reaiddut leat huksejuvvon máŋgga váldogielaide. Dáin gielain leat maiddái eanet resurssat – sihke materiálalaš ja olmmošlaš. Unnit gielain eai leat seamma resurssat, muhto dat ávki man giellateknologiijalaš reaiddut fállet daid gielaide lea mearkkašahtti.
Dálá dilli ja ođđasat
Hállanáicanprográmma lea huksejuvvon Aalto-universitehtas materiálaiguin, mat Suoma Audiovisuálalaš Instituhtta (KAVI) ja Norgga Sámedikki leat fállan. Teastaveršuvdna gávdno HuggingFace-bálvalusas.
Buohkat besset testet prográmma HuggingFace-bálválusas, muhto mii eat ávžžut bidjat dan neahttasiidui mange lágan priváhta dahje sensitiiva jietnabáddemiid, danin go mii eat sáhte sihkkarastit diehtodorvvu dán siiddus. Prográmma mii doaibmá diehtodorvvolaš birrasis lea huksemin Aalto-universitehtas.
Čuovvovaččat mii buoridit prográmma dárkilvuođa. Dan sáhttá dahkat nu ahte addá prográmmii eanet hárjehallanmateriála. Hárjehallan gáibida jietnamateriálaid ja daid vástideaddji teavsttaid.
Oktavuohtadieđut
Prošeaktahoavda Mikko Kurimo Professor, Aalto-universitehta
E-poasta: mikko.kurimo@aalto.fi
Prošeaktaguoibmi Pigga Keskitalo Professor, Lappi universitehta
E-poasta: pigga.keskitalo@ulapland.fi
Nákkosgirjedutki Kristiina Ojala Helssega universitehta
E-poasta: kristiina.ojala@helsinki.fi
Eará prošeaktaguoibmit
Yaroslav Getman, nákkosgirjedutki (Aalto-universitehta) yaroslav.getman@aalto.fi
Riho Grünthal, nákkosgirjebagadalli (Helssega universitehtta) riho.grunthal@helsinki.fi